ذخیره سازی اطلاعات، متمرکز یا غیر متمرکز؟

🗄️ ذخیره‌سازی غیرمتمرکز (Decentralized Storage) چیست؟

در تعریف تخصصی، سیستم‌های ذخیره‌سازی غیرمتمرکز، فایل‌ها و داده‌ها را به جای سرورهای واحد و متمرکز، در گره‌هایی (Nodes) که در مکان‌های جغرافیایی مختلف به یکدیگر متصل هستند، نگهداری می‌کنند. این اتصال از طریق شبکه همتا به همتا (P2P) و با استفاده از پروتکل‌های پیشرفته‌ای مانند IPFS اتفاق می‌افتد.

در حال حاضر، اکثر داده‌های شخصی که حکم هویت دیجیتالی ما را دارند، در سیستم‌های متمرکز (مانند سرورهای ابری شرکت‌های بزرگ فناوری) ذخیره می‌شوند. این موضوع در بسیاری از مواقع باعث ایجاد خرابی‌ها، قطعی‌های سراسری و آسیب‌های شدید ناشی از حملات سایبری شده است. ضمن اینکه کاربران در این روش اختیار کامل داده‌های خود را ندارند و خطر نقض حریم خصوصی آن‌ها بیشتر خواهد شد. اما با ظهور فناوری وب ۳ (Web 3.0)، شیوه برقراری ارتباطات آنلاین و ذخیره‌سازی داده‌ها تغییر کرده و فناوری بلاکچین نقش بسیار تأثیرگذاری در ایجاد این پارادایم شیفت داشته است.

در برنامه‌های مبتنی بر بلاکچین، کاربران می‌توانند به شکل مستقل و بدون نیاز به شخص سوم (واسطه) برنامه را اجرا کنند. با استفاده از یک سیستم غیرمتمرکز، این استقلال بیشتر خواهد شد و کاربران می‌توانند اطلاعات و تجربیات خود را به شکل آنلاین و با حفظ مالکیت معنوی مدیریت کنند. در واقع، در چنین برنامه‌هایی که بر اساس ذخیره‌سازی غیرمتمرکز فعالیت دارند، کاربران به شکل توزیع‌شده و رمزنگاری‌شده به داده‌های خود دسترسی خواهند داشت.

فضای اینترنتی که اکنون مشغول استفاده از آن هستیم به شدت شکننده است. محتواهای وب در این فضا توسط آدرس‌های URL در اختیار کاربران قرار می‌گیرند که هر کدام به یک سرور مشخص تعلق دارند. بنابراین اگر این سرورها به هر دلیلی (حمله DDoS، ورشکستگی شرکت یا دستورات دولتی) با اختلال و قطعی مواجه شوند، امکان دسترسی به تمام محتواهای ذخیره‌شده روی آن نیز از بین خواهد رفت. این شکنندگی در بسیاری از موارد به یکی از راهکارهای دولت‌های مختلف برای سانسور و فیلترینگ تبدیل شده است.

📊 مقایسه هزینه و کارایی: ذخیره‌سازی متمرکز در برابر غیرمتمرکز

مطالعات انجام‌شده در اواسط سال ۲۰۲۳ و به‌روزرسانی‌های ۲۰۲۴ نشان می‌دهد که هزینه متوسط ذخیره‌سازی غیرمتمرکز حدود ۷۸.۶ درصد ارزان‌تر از ذخیره‌سازی متمرکز سنتی است.

فضای ذخیره‌سازی غیرمتمرکز به طور متوسط ۲.۱۱ دلار به ازای هر ترابایت در ماه هزینه دارد، در حالی که ارائه‌دهندگان متمرکز برتر، ماهانه حدود ۹.۸۸ دلار برای ذخیره‌سازی مشابه در انواع طرح‌ها دریافت می‌کنند.

⚠️ نکته مهم و فنی:

در شدیدترین موارد، ارزان‌ترین سرویس‌های ذخیره‌سازی غیرمتمرکز بیش از ۱۰۰ برابر ارزان‌تر از گران‌ترین سرویس‌های متمرکز هستند. زمانی که وظیفه ذخیره اطلاعات بر عهده گره‌های ذخیره‌کننده (Storage Providers) باشد، فضای ذخیره‌سازی مازاد در سطح جهانی به اشتراک گذاشته می‌شود و کاربران فضای بسیار بیشتری را با هزینه‌ای به مراتب کمتر در اختیار خواهند داشت.