
گزارش روزنامه خراسان یک نکته کلیدی را برجسته میکند: نباید رابطه ایران و چین را بر مبنای «وفاداری سیاسی» ارزیابی کرد.
چین با ایران منافع مشترک مهمی دارد؛ از مخالفت با یکجانبهگرایی آمریکا گرفته تا انرژی، تجارت و همکاریهای راهبردی. اما پکن تعهد دفاعی رسمی برای ورود مستقیم به جنگ ایران ندارد و شواهد موجود نیز نشان میدهد چین تلاش میکند از گرفتارشدن در یک درگیری نظامی گسترده اجتناب کند.
از نگاه چین، تنگه هرمز فقط یک اهرم ژئوپلیتیکی ایران نیست؛ یکی از مسیرهای حیاتی انرژی و تجارت جهانی است. بنابراین هرچه اختلال در هرمز طولانیتر شود، هزینه آن برای چین، اقتصاد جهانی و زنجیره تأمین افزایش مییابد.
در واقع نقطه اشتراک تهران و پکن این است که هر دو از افزایش قدرت و فشار آمریکا در منطقه زیان میبینند؛ اما نقطه اختلاف آنجاست که چین نمیخواهد مقابله با آمریکا به جنگی فرسایشی تبدیل شود که انرژی، تجارت و رشد اقتصادی چین را نیز تحت فشار قرار دهد.
گزارشهای تحلیلی مستقل نیز همین مسئله را تأیید میکنند: چین به دنبال پایان سریعتر بحران و جلوگیری از سرایت آن به انرژی، حملونقل و زنجیره تأمین جهانی است.
تحلیل
برای ایران، پیام اصلی این نیست که چین «در کنار ایران هست یا نیست».
مسئله مهمتر این است که چگونه میتوان منافع چین را با منافع ایران همراستا کرد.
هرچه ایران بتواند امنیت انرژی، تجارت منطقهای و ثبات اقتصادی خود را حفظ کند، انگیزه چین برای حفظ روابط راهبردی با تهران بیشتر خواهد بود.
در مقابل، یک بحران طولانی و غیرقابلکنترل در هرمز میتواند چین را به سمت کاهش ریسک و یافتن مسیرها و منابع جایگزین سوق دهد؛ حتی شرکتهای کشتیرانی چینی پیشتر برای دوری از مسیرهای پرریسک، مسیرهای جایگزین و انتقال کشتیبهکشتی را افزایش دادهاند.
نتیجهگیری
چین احتمالاً نه متحد جنگی ایران است و نه بازیگری بیطرف.
پکن یک قدرت بزرگ است که در هر مرحله ابتدا هزینه و منفعت خود را محاسبه میکند.
بنابراین برای ایران، هرمز زمانی بیشترین ارزش راهبردی را دارد که بهعنوان اهرم مذاکره و قدرت ژئوپلیتیکی استفاده شود، نه اینکه به یک بحران فرسایشی تبدیل شود که هزینه آن به اقتصاد ایران، چین و در نهایت خود منطقه منتقل شود.
این دقیقاً همان نقطهای است که «قدرت ژئوپلیتیکی» میتواند به «قدرت اقتصادی و مذاکرهای» تبدیل شود.
چین با ایران منافع مشترک مهمی دارد؛ از مخالفت با یکجانبهگرایی آمریکا گرفته تا انرژی، تجارت و همکاریهای راهبردی. اما پکن تعهد دفاعی رسمی برای ورود مستقیم به جنگ ایران ندارد و شواهد موجود نیز نشان میدهد چین تلاش میکند از گرفتارشدن در یک درگیری نظامی گسترده اجتناب کند.
از نگاه چین، تنگه هرمز فقط یک اهرم ژئوپلیتیکی ایران نیست؛ یکی از مسیرهای حیاتی انرژی و تجارت جهانی است. بنابراین هرچه اختلال در هرمز طولانیتر شود، هزینه آن برای چین، اقتصاد جهانی و زنجیره تأمین افزایش مییابد.
در واقع نقطه اشتراک تهران و پکن این است که هر دو از افزایش قدرت و فشار آمریکا در منطقه زیان میبینند؛ اما نقطه اختلاف آنجاست که چین نمیخواهد مقابله با آمریکا به جنگی فرسایشی تبدیل شود که انرژی، تجارت و رشد اقتصادی چین را نیز تحت فشار قرار دهد.
گزارشهای تحلیلی مستقل نیز همین مسئله را تأیید میکنند: چین به دنبال پایان سریعتر بحران و جلوگیری از سرایت آن به انرژی، حملونقل و زنجیره تأمین جهانی است.
تحلیل
برای ایران، پیام اصلی این نیست که چین «در کنار ایران هست یا نیست».
مسئله مهمتر این است که چگونه میتوان منافع چین را با منافع ایران همراستا کرد.
هرچه ایران بتواند امنیت انرژی، تجارت منطقهای و ثبات اقتصادی خود را حفظ کند، انگیزه چین برای حفظ روابط راهبردی با تهران بیشتر خواهد بود.
در مقابل، یک بحران طولانی و غیرقابلکنترل در هرمز میتواند چین را به سمت کاهش ریسک و یافتن مسیرها و منابع جایگزین سوق دهد؛ حتی شرکتهای کشتیرانی چینی پیشتر برای دوری از مسیرهای پرریسک، مسیرهای جایگزین و انتقال کشتیبهکشتی را افزایش دادهاند.
نتیجهگیری
چین احتمالاً نه متحد جنگی ایران است و نه بازیگری بیطرف.
پکن یک قدرت بزرگ است که در هر مرحله ابتدا هزینه و منفعت خود را محاسبه میکند.
بنابراین برای ایران، هرمز زمانی بیشترین ارزش راهبردی را دارد که بهعنوان اهرم مذاکره و قدرت ژئوپلیتیکی استفاده شود، نه اینکه به یک بحران فرسایشی تبدیل شود که هزینه آن به اقتصاد ایران، چین و در نهایت خود منطقه منتقل شود.
این دقیقاً همان نقطهای است که «قدرت ژئوپلیتیکی» میتواند به «قدرت اقتصادی و مذاکرهای» تبدیل شود.
