رشد افسار گسیخته دلار ، این بار به دلایل اقتصادی

قیمت دلار در ایران طی یک ماه گذشته با رشد نزدیک به 15٪ و رسیدن به 121,000 تومان در بازار غیررسمی، امروز سقف تاریخی خود را شکست.

طبیعی است که با عبور دلار از سقف تاریخی، بازار طلا نیز هم‌زمان جهش می‌کند؛ امروز سکه با قیمت 128,000,000 تومان و طلای 18 عیار با حدود 12,500,000 تومان سقف‌های تاریخی جدیدی ثبت کردند.

نکته بسیار مهم این است که برخلاف دوره‌های گذشته، دلایل اصلی صعود دلار و طلا در این دوره کاملاً اقتصادی است، نه سیاسی.


سه عامل اقتصادی کلیدی این رشد:


1) شکل‌گیری «بازار دوم ارزی» و افزایش نرخ‌های مبنای واردات
بخش بزرگی از کالاهای وارداتی اکنون با ارز 95 تا 100 هزار تومانی تأمین می‌شود، بازار آزاد همیشه فاصله 20 تا 25 درصدی خود را با نرخ‌های دولتی حفظ می‌کند؛ بنابراین وقتی نرخ مبنای دولت بالا می‌رود، بازار غیررسمی نیز برای حفظ این فاصله، جهش می‌کند، این عامل به‌تنهایی یکی از مهم‌ترین محرک‌های رشد دلار بوده است.


2) افزایش قیمت حامل‌های انرژی و جهش انتظارات تورمی
گرانی بنزین و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل، به‌صورت مستقیم انتظارات تورمی جامعه را بالا برده است، در چنین شرایطی، مردم تلاش می‌کنند دارایی‌هایشان را به ارز و طلا تبدیل کنند تا ارزش پولشان حفظ شود؛ این رفتار جمعی خود به افزایش دوباره قیمت‌ها دامن می‌زند.


3) الگوی تکرار شونده فشار ارزی در نیمه دوم سال
هر سال با نزدیک شدن به تعطیلات سال نو میلادی و سال نو چینی، جریان صادرات و بازگشت ارز دچار کندی می‌شود.
در کنار آن، محدودیت‌های فصلی در صادرات انرژی و مشکلات نقل‌وانتقال مالی، معمولاً در آذر و دی باعث افزایش فشار بر بازار ارز می‌شود، این الگو امسال نیز دوباره تکرار شده است.