پیش نیازهای مطالعه این مقاله : بلاک چین (Blockchain) چیست؟ لطفا در صورت نیاز روی مقاله کلیک کنید.🔸

مفهوم خلاصه : بلاکچین یک شبکه با سرورهای غیر متمرکز برای تبادل اطلاعات تراکنش و دفتر کل و دفتر توزیع شبکه است که هر سکه مستقل، برای خود شبکه بلاکچین مستقل و هر توکن وابسته به یک شبکه بلاکچین بزرگ مانند اتریم، ترون، ایاس، نئو، کاردانو و یا ... است.

---

 

پیش نیازهای مطالعه این مقاله : مقیاس پذیری چیست؟ لطفا در صورت نیاز روی مقاله کلیک کنید.🔸

مفهوم خیلی خلاصه : سرعت تراکنش و همچنین کارمزد تراکنش به مقیاس پذیری بلاکچین بستگی دارد و همچنین به اندازه بلاک اطلاعات تراکنش در یک شبکه بلاکچین نیز وابسته است در این خصوص بیت کوین مقیاس پذیری پایینی دارد که یک ضعف عمده است و این موضوع مبنای رقابت در بسیاری از سکه ها و شبکه های بلاکچین شان و باعث ایجاد فورک های نرم افزاری و سخت افزاری زیادی شده است.

---

 

مطلب کمکی در فهم بیشتر موضوع این صفحه : انواع الگوریتم ها در استخراج ارزهای دیجیتال

---

 

حال که با مفهوم بلاکچین و مقیاس پذیری آشنا هستید برویم سروقت آشنایی با فورک🔸

 

 

فورک (Fork) چیست؟

در ارزهای دیجیتال برای کنترل و ارتقای نرم افزاری و روش کارکرد ماینرها برای اثبات تراکنش در شبکه، برنامه‌ و قوانین پیچیده ای را تدوین می‌کنند که به آن پروتکل porotocol (معنای پارسی عهدنامه یا آیین نامه) می‌گوییم و بلاک چین هم بر مبنای همین قوانین مشخص شده کار می‌کند. این قوانین می‌توانند مربوط به مقیاس پذیری(بزرگی و اندازه بلاک‌ها)، محاسبه‌ی کارمزدها، دستمزد ماینرها و غیره باشد.

یک نمونه از این قوانین زمان هر بلاک و ثبت تراکنش در ارز دیجیتال است، که این زمان برای ارز دیجیتال نانو چند صدم ثانیه، ایاس 5 ثانیه ، اتریوم کلاسیک ۱۴ ثانیه ، اتریوم 2 در حدود 5 ثانیه ، لایت کوین 60 ثانیه و برای بیت‌کوین ۱۰ دقیقه (و شاید هم بیشتر) است.

فورک یک راه‌حل برای برنامه نویسان و توسعه دهندگان ارزهای دیجیتال، در هنگام نارضایتی از شرایط موجود در نرم‌افزار شبکه است. در واقع ساخت یک انشعاب جدید با تغییرات جزیی و یا کلی در بلاک چین است که میتواند در به روزرسانی حاصل شود که در آن یک نسخه جدید و متفاوت از بلاک چین قبلی با خصوصیات جدید، پدید می آید و ساخته می‌شود نوعی فورک به حساب می‌آید. (Fork  به معنای انشعاب چنگالی)

در هر فورک، کدهایی وجود دارد که با کپی کردن آن و با اعمال اندکی تغییرات در مدت زمان کوتاه، می‌توانند برنامه و یا پروژه‌ی جدیدی پدید بیاورند ولی به روزرسانی و ایجاد تغییرات در شبکه بلاکچین ممکن است ماهها و یا سالها زمان ببرد. این به روزرسانی در نرم‌افزار در صورتی که با قبل سازگار باشد (Backward-compatible) و اگر با قبل ناسازگار باشد (backward-incompatible) نامیده می‌شود.

 

انواع فورک : هارد فورک و سافت فورک

 

• 🔸 هارد فورک (Hard Fork)

هارد فورک به تغییرات در بلاک میگویند، تغییراتی آزادانه در پروتکل شبکه، که بلوک‌ها و معاملات نامعتبر قبلی را معتبر می‌کند و همچنین بالعکس.

هارد فورک زمانی روی می‌دهد که نسخه جدید بلاک چین دیگر با نسخه قبلی آن سازگار نباشد که سبب ایجاد ناهمتایی (ناسازگاری) دائمی از نسخه‌ی قبلی آن می‌شود.

ماینرها باید در مورد قوانین جدید، آنچه که یک بلوک معتبر را در زنجیره تشکیل می‌دهد، توافق کنند. اگر در زنجیره بلاک چین نودی باشد که به روزرسانی نشده باشد با قوانین جدید هم‌ راستا نیست که باعث ایجاد ناهمتایی یا هارد فورک در این زنجیره می‌شود و کنار گذاشته میشود.

دلایل عمده ای که موجب می‌شود توسعه دهندگان یک هارد فورک ایجاد کنند عبارتند از:

• ✅ از بین بردن خطرات امنیتی مهم که در نسخه‌های قدیمی نرم افزار وجود دارد
• ✅ افزودن عملکرد جدید (توسعه)
• ✅ معکوس کردن و بازگردانی تراکنش‌های معاملاتی

 

برای توضیح این دلایل مثالی می آوریم تا معانی آنها روشن شود:

فورک اتریوم (Ethereum Fork) : مشهورترین فورکی که در اتریوم اتفاق افتاد منجر به ایجاد اتریوم کلاستیک (Ethereum Classic) شد. داستان از آنجا آغاز شد که در همان اوایل که سازمان مستقل DAO که بر اساس قراردادی هوشمندانه از طرف اتریوم به وجود آمد به دلیل وجود یک باگ امنیتی، مورد حمله هکرها قرار گرفت و چند میلیون دلار اتریوم به سرقت رفت تیم فنی اتریوم ، به کمک ایجاد یک فورک توانست دارایی خود را بازگردانی کند.

ایجاد فورک برای معکوس کردن تراکنش ها چندان هم کار ساده ای نیست و برای هر موردی به لحاظ اقتصادی و زمانی امکان پذیر نیست همان طور که صرافی بایننس در اردیبهشت 1400 اعلام کرد هکرها موفق شدند در یکی از تراکنش‌های تاییدشده، مبلغ ۷,۰۴۷ بیت کوین  را از این صرافی خارج کنند و این صرافی نتوانست این تراکنش 350 میلیون دلاری سرقت شده را بازگرداند.

اگر مایل هستید موضوع کامل ماجرا را در مقاله  همه چیز درباره ارز دیجیتال اتریم Ethereum ETH  بخوانید.

تعریف نود / نُد : نود به انگلیسی Node به هر ماینر شرکت‌کننده‌ در شبکه بلاکچین، نود گفته می‌شود که انواع مختلفی دارد.

 

• 🔸 سافت فورک (Soft Fork)

 در فناوری بلاک چین، سافت فورک (Soft Fork) تغییری در پروتکل شبکه است که در آن فقط بلاک‌ها یا تراکنش‌های معتبر قبلی اعتبار خود را از دست می‌دهند. از آنجا که نودهای قدیمی اعتبار بلوک‌های جدید را تصدیق می‌کنند، در سافت فورک تغییرات اعمال شده با قبل سازگار است. این نوع فورک‌ها برای اجرای قوانین جدید فقط نیازمند به روزرسانی نرم افزاری ماینرها هستند. بر خلاف آن، یک هارد فورک برای ارتقا و اجرای نسخه جدید نیاز به توافق و به روزرسانی همه نودها و همه تراکنشهای قبلی دارد که در صورت عدم توافق می‌توانند رونوشتی جدید از کوین قبلی بسازند که برخی از خصوصیات کوین قبلی را با خود به ارث دارد (مانند فورک بیت کوین کش که از بیت کوین رونوشت شد و به این ترتیب بود که هش پرداخت به اسکریپت (P2SH) به بیت کوین اضافه گردید).

سافت فورک بدون استفاده از هارد فورک قابل برگشت نیست؛ زیرا طبق تعریف ارائه شده یک سافت فورک تنها به مجموعه‌ی معتبری از بلوک‌ها اجازه می‌دهد تا زیرمجموعه‌ی درستی از آنچه که پیش از فورک شدن معتبر بود، باقی بمانند و هر چه تعداد ماینرهایی که قوانین جدید را می‌پذیرند بیشتر باشد، امنیت شبکه هم پس از ایجاد فورک بیشتر است.

 

 

 

تفاوت هارد فورک و سافت فورک چیست؟

هارد فورک و سافت فورک اساساً یکسان هستند، به این معنا که وقتی کد موجود بر روی یک پلتفورم ارز رمزنگاری شده تغییر داده می‌شود، با وجود آمدن نسخه جدید، نسخه‌ی قدیمی نیز در شبکه باقی می‌ماند. اگر از سافت فورک استفاده شود، هنگامی که کاربران به روزرسانی‌های لازم را انجام ‌می‌دهند فقط یک بلاک چین معتبر باقی می‌ماند ولی  هنگام وقوع یک هارد فورک، بلاک چین های قدیمی و جدید هر دو در کنار هم وجود دارند، به این معنی که نرم افزار ماینرها و ندها باید به روز شوند تا همه طبق قوانین جدید کار کنند به همین دلیل یک فورک میتواند به تعداد چند سال و چندین فاز زمان بر باشد.

به بیان ساده‌تر هارد فورک زمانی اتفاق می‌افتد که بخواهیم یک در شبکه‌ی ارزی مانند بیت‌کوین شاخه‌ی متفاوتی به وجود بیاوریم، حال اگر تغییرات این فورک جدید با هم سازگار باشند یک سافت فورک به وجود می‌آید.

با توجه به تفاوت در امنیت بین هارد فورک و سافت فورک، تقریباً همه کاربران و توسعه دهندگان طرفدار هارد فورک هستند، حتی اگر به نظر برسد که یک سافت فورک می‌تواند تغییرات مورد انتظار را حاصل کند. تعمیرات اساسی بلوک‌ها در یک زنجیره بلوک به هزینه و قدرت محاسباتی فوق العاده‌ای نیاز دارد، اما امنیت و حریم خصوصی هارد فورک بسیار بیشتر و قابل اعتمادتر از سافت فورک است.

 

 

 

تأثیرات احتمالی هارد فورک‌ها ارزهای دیجیتال

هارد فورک بسته به تأثیر آن در یک زمان خاص، ممکن است اثرات مثبت و یا منفی بر رمزارز  داشته باشد. اما سرمایه‌گذاران با آن کنار می‌آیند و  با اهمیت این است که فورک‌های بزرگ یعنی تغییر همیشگی یک ارز دیجیتال یعنی تولد یک ارز دیجیتال جدید.

موارد مختلفی از هارد فورک در ارزهای رمزنگاری شده وجود داشته است. بیت کوین و اتریوم ، بیشترین تجربه هارد فورک را دارند.

 

🔸 فورک های برتر بیتکوین 

🔸 همانطور که قبلا در این محتوای آموزشی اشاره شد، بلاکچین‌های مختلف با انجام هارد فورک می‌توانند به دو بلاکچین مختلف و با دو کوین متفاوت تقسیم بندی شوند، بیتکوین هم از این قاعده مستثنی نبوده است و تا به امروز با انجام چندین هارد فورک بر روی خود بیتکوین و یا کوین‌هایی که پیش تر فورک شده‌اند، شاهد نزدیک به 70 فورک مختلف از بیتکوین هستیم. 

🔸 در این میان Bitcoin Cash با تیکر BCH از منظر ارزش بازار با نزدیک به 2 میلیارد دلار در حال حاضر، (تیر ۱۴۰۱) بهترین وضعیت را دارد و در جایگاه‌های بعدی هم Bitcoin SV و Bitcoin Gold قرار دارند.

برخی از هارد فورک‌ های معروف و اولیه عبارتند از: 

• هارد فورک‌ های بیت کوین : Bitcoin XT ، Bitcoin Cash ، Bitcoin SV ، Namecoin ، Peercoin ، Litecoin ، Dogecoin ، Auroracoin
• هارد فورک های اتریوم : Frontier Thawing ، DAO Fork

 

• نمونه تاثیر منفی :

در هارد فورک بیت کوین کش ، اندازه بلوکها از ۱ مگابایت به ۸ مگابایت افزایش پیدا کرده‌ است. هر کسی که قبل از وقوع فورک بیت کوین ( ۱ اوت سال ۲۰۱۷ ) صاحب مقداری بیت کوین بود، بلافاصله پس از فورک همان مقدار بیت کوین هش را دریافت کرد اما تاثیر منفی این فورک وقتی به وجود آمد که بیت کوین کش شروع به چالش کشیدن اقتدار تاریخی بیت کوین کرد به این صورت که ادعا کرد که ارزش فعلی آن به نمایندگی از ارزش اصلی ارز ایجاد شده توسط ساتوشی ناکاموتو است.

• نمونه تاثیر مثبت :

در هارد فورک اتریم، اتریم کلاسیک (اتریم قدیمی) به مرور زمان ارزش واقعی خود را از دست داد و اتریوم (اتریوم جدید) دهها برابر با ارزش تر از نسخه قبلی خود شد.

چند فورک بیت کوین برای حل مشکلات تراکنش ها با سرعت بالاتر و کارمزد کمتر و مقیاس پذیری بالاتر

LTC	BSV	BCH	XMR	ZEC	DASH

 

 

 

قبل از وقوع فورک‌ها، سرمایه‌گذاران باید چه کنند؟

آیا اعلام اجرای فورک سیگنال معاملاتی خرید یا فروش دارد؟

در بالا گفتیم که هارد فورک ممکن است تاثیرات مثبت یا منفی داشته باشد در هنگام وقوع هارد فورک، هنگامی که معادل ارز دیحیتال قدیمی، ارز جدید دریافت می‌کنید منطقی است که ارز خود را نگه دارید یا حتی سرمایه‌گذاری خود را افزایش دهید. اما نکته منفی این مسئله اینجاست که که دیگر کاربران و معامله‌گران بزرگ نیز همین کار را می‌کنند. 

اگر نگران هستید که ممکن است نتوانید به اندازه کافی و به موقع واکنش نشان دهید و قبل از افراد و سازمان‌های بزرگ اقدام کنید، شاید بهتر باشد که سرمایه خود را قبل از هارد فورک بفروشید. شما در ازای ارز جدید، ضرر خواهید کرد اما ممکن است بتوانید از افرادی که به دنبال افزایش سهام خود هستند، سود کسب کنید.

اگر برنامه بر اساس سافت فورک‌ باشد، کمی آسان‌تر تصمیم‌گیری کنید. چون سافت فورک باعث توسعه و احتمالا بهتر شدن امنیت یا مقیاس پذیری میشود و به افزایش ارزش ارز کمک خواهد کرد، پس بهترین اقدام برای جمع آوری ارز از کاربران دیگر، استفاده از نوسانات قیمت برای افزایش سهام شما است.

اما اگر فکر میکنید که وقوع فورک در ادامه برای کوین شما، مضراتی را در پی خواهد داشت، باید سهام خود را قبل از سقوط بفروشید.

 

 

🔸 شدو فورک Shadow Fork

🔸 شدو فورک یا فورک سایه یک اصطلاح در دنیای فناوری بلاک چین و ارزهای دیجیتال است. در طی این فرایند، داده‌هایی از شبکه اصلی کپی شده و در یک محیط آزمایشی یا همان تست نت، مورد بررسی و آزمایش قرار می‌گیرد. بسیاری از توسعه دهندگان حوزه بلاک چین از این فرایند فورک برای بهبود و توسعه شبکه خود، مانند اتریوم استفاده می‌کنند. کار با فناوری شدو فورک موضوع چندان پیچیده‌ای نیست و استفاده از آن روز به روز در حال افزایش است. به طور کلی، شبکه‌ی اصلی و شبکه‌ی آزمایشی در Shadow Fork نقش دارند و به یکدیگر کمک می‌کنند.

 

 

🔸 نتیجه گیری

هارد فورک و سافت فورک ها میتوانند مفید باشند و راه توسعه و تغییرات در کوین های قدیمی را با ایجاد کوین های جدید با فناوری برتر و امنیت بیشتر باز کنند. اما اگر تعداد این فورک‌ها بیش از اندازه شود می‌تواند به‌جای تاثیر مثبت باعث از هم گسیختگی در بلاکچین بیت‌کوین شود و تاریخ ثابت کرده که بیت‌کوین اصلی همواره راه خود را ادامه می‌دهد.